Cùng con hướng nghiệp – ‘Lo thật đó chị ạ, làm sao mà không lo được.’

Thương

Khi gặp các anh chị đến chia sẻ về nỗi lo xung quanh quyết định nghề nghiệp của con họ, tôi thương lắm. Thật dễ dàng để một người ngoài nói với họ, ‘Anh/chị đừng lo nhiều. Mọi chuyện sẽ ổn thôi.’ Nhưng làm sao có thể không lo khi các quyết định ấy có thể ảnh hưởng đến cả đời của con cái họ sau này. Vì vậy, tôi chẳng bao giờ nói câu đừng lo.

Thay vào đó, tôi sẽ nghe họ kể chuyện về nỗi lo của họ, nó đến từ đâu, dựa trên nền tảng nào, có lý hay vô lý. Từ từ, cha mẹ nhẹ nhàng hơn, có khi than thở, ‘Biết là mình căng thẳng quá mà không sao kềm được cô ạ.’ Có khi họ thở phào, ‘Nói ra cho cô nhẹ cả lòng dù biết về nhà rồi sẽ lại lo.’

Lo sợ

Một trong những nguyên tắc hành nghề mà tôi đã chia sẻ trong cuốn sách ‘Cứ đi để lối thành đường’ của mình là giúp cha mẹ bình an khi hỗ trợ hướng nghiệp cho con. Có khi 3, 5 năm nữa cha mẹ sẽ thấy nỗi lo mình không là gì cả, mình chỉ lo ảo thôi. Nhưng ở hiện tại cho đến lúc ấy, nỗi lo không đi mất, và người khổ sở nhất là cha mẹ cùng các con họ. Do đó, quyết định hướng nghiệp nên là quyết định mà người trong cuộc (các em và cha mẹ) đều thấy an lòng khi thực hiện.

Khi tư vấn cho các em và gia đình, tôi giúp họ từ từ nhận ra nguyên do của nỗi lo. Có phải do đến từ sự thiếu hiểu biết bản thân, do đó sợ chọn sai ngành; hay đến từ việc thiếu thông tin về ngành học/trường học/nơi học, do đó sợ khó thành công trong học hành; hay đến từ việc thiếu kiến thức về thị trường tuyển dụng, do đó sợ sẽ không có việc làm.

Có khi, nỗi lo nằm sâu trong tiềm thức, đến từ lịch sử gia đình khi mà cha mẹ bươn chải từ sớm để lo kinh tế nên luôn mong muốn sự ổn định cho con cái, hay do những tấm gương thất bại đã thấy từ gia đình hay người xung quanh trong quá khứ về 1 nghề nghiệp nào đó tạo thành tư duy đóng kín của cha mẹ đối với nghề nghiệp ấy.

Tôi gọi những điều này là lo để sợ. Khi lo sợ thì sẽ chẳng giúp ích được cho các em cũng như cha mẹ trong việc ra quyết định nghề nghiệp. Lo sợ làm cho một người bị đông cứng trong suy nghĩ, thiếu sự sáng tạo và uyển chuyển cần có để tìm ra giải pháp, và nguy hiểm nhất là gây ra hậu quả ‘không hành động.’

Lo liệu

Để giúp cha mẹ, tôi cùng họ chuyển sang trạng thái lo để liệu. ‘Sợ thật đó anh ạ, làm sao không sợ được;’ ‘Lo thật đó chị ạ, làm sao mà không lo được.’ Nhưng sau khi lo, mình hãy cùng nhau liệu sao cho nỗi lo bớt đi. Mình hãy cùng nhau nghĩ ra những kế hoạch phòng ngừa để nỗi lo không thành hiện thức. Và mình cũng hay lên luôn kế hoạch dự phòng khi điều mình lo thật sự xảy ra. Và khi đã nghĩ ra các bước để liệu, thì hãy cho phép mình bớt lo, hay tốt nhất là ngừng lo, cho đến tương lai. Nếu làm được điều này, trạng thái lo của cha mẹ sẽ được tạm dừng cho đến khi có lý do để lo tiếp – và ít ra là họ an lành trong một khoảng thời gian.

Ví dụ, cha mẹ lo con sẽ bị sốc khi thi rớt lúc ở nước ngoài. Kế hoạch phòng ngừa là giúp con tăng kỹ năng học ở môi trường nước ngoài bằng cách học 1-2 năm tại trường quốc tế trong nước trước khi du học. Đồng thời cùng con tìm hiểu các dịch vụ ở nơi sẽ du học để con biết tìm hỗ trợ khi gặp khó khăn trong học tập đúng lúc. Kế hoạch dự phòng là để dành tiền phòng khi con rớt 1-2 môn. Trao đổi với con thường xuyên để hỗ trợ tinh thần đúng lúc. Cùng con đọc các nghiên cứu cho thấy sinh viên du học rớt 1-2 môn là chuyện bình thường vì phải làm quen ngôn ngữ, văn hoá, phong cách học khác.

Lo sợ làm người ta đông cứng và căng thẳng. Lo liệu giúp người ta hành động và lên kế hoạch hiệu quả. Lo sợ làm hại sức khoẻ tinh thần, còn lo liệu giúp cho một người tự tin hơn trong khi thực hiện kế hoạch tương lai của họ.

Kết

Tôi cũng thường chia sẻ với các anh chị cha mẹ rằng thế hệ 6x, 7x là thế hệ trưởng thành trong và sau chiến tranh. Do đó, ‘lo’ là một kỹ năng sinh tồn mà chúng tôi được học từ rất sớm. Vào thời chúng tôi lớn lên, người ta tập ‘lo’ để sống còn và phát triển. Nhưng ở thời mà hoà bình lập lại đã hơn 40 năm, nỗi lo thái quá sẽ trở thành xiềng xích trói đôi cánh con cái chúng ta, không cho phép chúng bay vào bầu trời nhiều cơ hội, hy vọng, ước mơ.

Do đó, hãy hiểu nỗi lo của mình, chấp nhận chúng, sống cùng chúng, rồi biến chúng từ lo sợ sang lo liệu. Điều này thật khó, chính bản thân tôi phải học rất nhiều, tập mỗi ngày mà vẫn thỉnh thoảng bị nó tấn công. Nên cùng nhau tụi mình nhắc nhở nhau lo để liệu nghen cả nhà.

Ngày 3 tháng 9 năm 2019
Sài Gòn – Việt Nam

Tác giả: Phoenix Hồ 

Để giúp cha mẹ bớt đi nỗi lo lắng trong việc định hướng nghề nghiệp cho con, Phoenix tổ chức lớp học Cùng con hướng nghiệp vào 2 ngày cuối tuần tại Sài Gòn và Hà Nội, cha mẹ vào link này để xem lịch học gần nhất nhé: http://bit.ly/Cungcon-huongnghiep

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *